بارداری فقط با تهوع صبحگاهی، بزرگ شدن شکم و افزایش وزن همراه نیست. بدن در این دوران دستخوش تغییرات گسترده هورمونی، گردش خون، گوارشی و جسمی میشود و همین تغییرات میتوانند علائمی ایجاد کنند که برای مادر عجیب یا حتی نگرانکننده به نظر برسند.
فهرست مطالب
- ۱. احساس طعم فلز در دهان
- ۲. گرفتگی بینی بدون سرماخوردگی
- ۳. خونریزی بینی
- ۴. خونریزی یا حساس شدن لثهها
- ۵. افزایش ترشحات واژن
- ۶. نفخ و دفع گاز بیشتر
- ۷. یبوست حتی در اوایل بارداری
- ۸. افزایش تعریق و احساس گرمای بیشتر
- ۹. خرخر کردن یا تغییر تنفس هنگام خواب
- ۱۰. تغییرات عجیب پوست
- ۱۱. تغییر در مو و ناخنها
- ۱۲. گرفتگی عضلات پا
- ۱۳. بواسیر و خونریزی هنگام دفع
- ۱۴. تغییر حس بویایی و حساسیت شدید به بوها
- ۱۵. میل شدید یا عجیب به بعضی غذاها
- ۱۶. سرگیجه و احساس سبکی سر
- کدام علائم بارداری را نباید «طبیعی» فرض کرد؟
ممکن است ناگهان متوجه شوید طعم فلز در دهانتان احساس میکنید، بیشتر از همیشه عرق میکنید، بینیتان مرتب گرفته یا خونریزی میکند، لثههایتان خونریزی دارند، نفخ و گاز معدهتان بیشتر شده یا حتی خوابها و نوسانات خلقی متفاوتی را تجربه میکنید. بسیاری از این علائم در بارداری شایع هستند و معمولاً جای نگرانی ندارند. منابع پزشکی معتبر نیز طیف گستردهای از این تغییرات را بهعنوان علائم یا مشکلات شایع دوران بارداری معرفی میکنند.
با این حال، نکته مهم این است که هر علامت غیرمعمولی را نباید صرفاً به بارداری نسبت داد. برخی علائم، بهویژه خونریزی، سردرد شدید، تنگی نفس ناگهانی، اختلالات بینایی یا تورم ناگهانی، میتوانند نیازمند بررسی فوری باشند.
در این مقاله با علائم عجیب بارداری که طبیعی هستند آشنا میشویم و توضیح میدهیم چه زمانی یک علامت معمول میتواند نشانه مشکلی جدیتر باشد.
۱. احساس طعم فلز در دهان
یکی از علائم کمترشناختهشده بارداری، احساس طعم فلزی یا غیرعادی در دهان است. بعضی زنان این حالت را شبیه مزه سکه یا فلز توصیف میکنند. این تغییر معمولاً در اوایل بارداری بیشتر دیده میشود و میتواند با تغییرات هورمونی مرتبط باشد. افزایش حساسیت به بو و تغییر ذائقه نیز ممکن است همزمان اتفاق بیفتد.
ممکن است غذایی که قبلاً دوست داشتید ناگهان برایتان ناخوشایند شود یا حتی بوی یک غذای معمولی باعث تهوع شود. این تغییرات از علائم شناختهشده اوایل بارداری هستند.
چه کار کنیم؟
نوشیدن آب، رعایت بهداشت دهان و استفاده از آدامس بدون قند میتواند به کاهش این احساس کمک کند. اگر طعم غیرعادی همراه با زخم دهان، درد، تب یا علائم دیگری باشد، بهتر است با پزشک مشورت کنید.
۲. گرفتگی بینی بدون سرماخوردگی
ممکن است در دوران بارداری احساس کنید بینیتان دائماً گرفته است، در حالی که سرما نخوردهاید. افزایش سطح هورمونها و افزایش حجم خون در بارداری میتواند باعث تورم مخاط بینی شود. در نتیجه، گرفتگی بینی و حتی خونریزی بینی ممکن است بیشتر از قبل اتفاق بیفتد. NHS نیز گرفتگی و خونریزی بینی را از علائم نسبتاً شایع دوران بارداری میداند.
چه زمانی باید نگران شویم؟
اگر گرفتگی بینی با تب بالا، درد شدید صورت یا علائم عفونت همراه باشد، احتمال دارد علت دیگری وجود داشته باشد و بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود.
۳. خونریزی بینی
دیدن خون هنگام تمیز کردن بینی میتواند ترسناک باشد، اما خونریزی بینی در بارداری نسبتاً شایع است. افزایش جریان خون و تغییرات هورمونی میتواند عروق ظریف داخل بینی را حساستر کند. به همین دلیل ممکن است حتی هنگام خواب نیز خونریزی بینی رخ دهد. اگر دچار خونریزی بینی شدید، بنشینید، کمی به جلو خم شوید و قسمت نرم بینی را حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه فشار دهید. اگر خونریزی شدید است، مرتب تکرار میشود یا متوقف نمیشود، با پزشک مشورت کنید.
۴. خونریزی یا حساس شدن لثهها
ممکن است در دوران بارداری هنگام مسواک زدن متوجه خونریزی لثهها شوید. همچنین لثهها ممکن است متورم، حساس یا قرمزتر شوند. تغییرات هورمونی بارداری میتواند واکنش لثهها به پلاکهای دندانی را افزایش دهد. به همین دلیل رعایت بهداشت دهان و دندان در این دوره اهمیت زیادی دارد.
مسواک زدن منظم با مسواک نرم و استفاده مناسب از نخ دندان میتواند به حفظ سلامت دهان کمک کند. اگر خونریزی شدید، درد، تورم قابلتوجه یا عفونت وجود دارد، مراجعه به دندانپزشک ضروری است.
۵. افزایش ترشحات واژن
یکی دیگر از تغییراتی که ممکن است برای مادر عجیب باشد، افزایش قابل توجه ترشحات واژن است. ترشحات طبیعی دوران بارداری معمولاً رقیق، شفاف یا سفید شیری هستند و بوی ناخوشایندی ندارند. افزایش این ترشحات بخشی از تغییرات طبیعی بدن در بارداری است و میتواند به محافظت در برابر عفونت کمک کند. اما اگر ترشحات:
- سبز یا زرد باشند؛
- بوی نامطبوع داشته باشند؛
- با خارش یا سوزش همراه شوند؛
- هنگام ادرار درد داشته باشید؛
ممکن است نشانه عفونت باشند و باید با ماما یا پزشک مشورت کنید.
نکته مهم: هرگونه خونریزی واژینال در بارداری باید با پزشک یا ماما مطرح شود؛ خونریزی همیشه خطرناک نیست، اما نباید خودسرانه طبیعی فرض شود.
۶. نفخ و دفع گاز بیشتر
ممکن است در دوران بارداری احساس کنید شکمتان دائماً نفخ دارد یا بیشتر از گذشته گاز دفع میکنید. تغییرات هورمونی میتواند حرکت دستگاه گوارش را کندتر کند و همین مسئله باعث نفخ و یبوست شود. یبوست را یکی از مشکلات شایع حتی در مراحل ابتدایی بارداری معرفی میکند. مصرف آب کافی، دریافت فیبر از میوهها، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات و فعالیت بدنی متناسب با شرایط بارداری میتواند کمککننده باشد.
۷. یبوست حتی در اوایل بارداری
برخی زنان تصور میکنند یبوست فقط در ماههای پایانی بارداری رخ میدهد، اما تغییرات هورمونی میتوانند باعث بروز آن از هفتههای ابتدایی شوند. برای کاهش یبوست:
- آب کافی بنوشید.
- غذاهای پرفیبر مصرف کنید.
- فعالیت بدنی مناسب داشته باشید.
- بدون مشورت پزشک از داروهای ملین استفاده نکنید.
اگر یبوست شدید، درد قابل توجه شکم، استفراغ یا خونریزی از مقعد وجود دارد، باید علت بررسی شود.
۸. افزایش تعریق و احساس گرمای بیشتر
برخی زنان در بارداری احساس میکنند نسبت به گذشته بیشتر گرمشان میشود یا تعریق آنها افزایش یافته است. افزایش جریان خون و تغییرات متابولیک و هورمونی میتواند در این احساس نقش داشته باشد. NHS نیز احساس گرما و تعریق بیشتر را در فهرست علائم احتمالی دوران بارداری قرار میدهد. پوشیدن لباسهای سبک، نوشیدن مایعات کافی و پرهیز از محیطهای بسیار گرم میتواند کمککننده باشد.
اما تب واقعی را نباید صرفاً به بارداری نسبت داد. اگر دمای بدن بالا رفته است، بهخصوص اگر همراه با لرز یا علائم بیماری باشد، با پزشک تماس بگیرید.
۹. خرخر کردن یا تغییر تنفس هنگام خواب
ممکن است در دوران بارداری متوجه شوید که خودتان یا همسرتان متوجه خرخر جدیدی شدهاید. تورم مخاط بینی و تغییرات مجاری تنفسی میتواند باعث افزایش خرخر شود. این حالت در بارداری شایع است.
با این حال، اگر خرخر شدید همراه با قطع تنفس هنگام خواب، احساس خفگی شبانه یا خوابآلودگی شدید روزانه باشد، بهتر است با پزشک مشورت شود.
۱۰. تغییرات عجیب پوست
بارداری میتواند ظاهر پوست را به شکلهای مختلف تغییر دهد. ممکن است:
- پوست تیرهتر شود؛
- خالها یا ککومکها پررنگتر شوند؛
- خط تیرهای از ناف به سمت پایین شکم ایجاد شود؛
- لکههای تیره روی صورت ظاهر شوند؛
- جوشها افزایش پیدا کنند؛
- پوست چربتر شود.
تغییرات هورمونی عامل مهمی در بسیاری از این تغییرات هستند. معمولاً این تغییرات پس از زایمان تا حدی کاهش پیدا میکنند، هرچند ممکن است بعضی از آنها برای مدتی باقی بمانند.
۱۱. تغییر در مو و ناخنها
ممکن است موها در دوران بارداری ضخیمتر یا براقتر به نظر برسند و در برخی زنان نیز پوست و مو چربتر شود. NHS افزایش ضخامت و درخشندگی مو را در میان تغییرات احتمالی دوران بارداری ذکر میکند. البته تجربه هر زن متفاوت است و بعضی افراد ممکن است برعکس، تغییرات ناخوشایندتری در پوست و مو تجربه کنند.
۱۲. گرفتگی عضلات پا
گرفتگی ناگهانی و دردناک عضلات پا، بهخصوص در مراحل میانی و پایانی بارداری، نسبتاً شایع است. این گرفتگی ممکن است شبها بیشتر اتفاق بیفتد و گاهی فرد را از خواب بیدار کند. کشش آرام عضله، فعالیت بدنی مناسب و دریافت مایعات کافی میتواند در برخی افراد کمککننده باشد.
اگر یک پا بهطور ناگهانی متورم، قرمز، گرم و دردناک شد، این وضعیت را نباید صرفاً گرفتگی عضلات دانست و باید سریعاً ارزیابی پزشکی شود؛ زیرا میتواند با لخته خون مرتبط باشد.
۱۳. بواسیر و خونریزی هنگام دفع
افزایش فشار روی رگهای ناحیه لگن، یبوست و تغییرات بدن در بارداری میتوانند احتمال بروز هموروئید یا بواسیر را افزایش دهند. ممکن است فرد هنگام دفع درد، خارش یا مقدار کمی خون روشن مشاهده کند.
پیشگیری از یبوست، مصرف فیبر و آب کافی و فعالیت بدنی مناسب میتواند کمککننده باشد. اگر خونریزی قابل توجه است یا درباره علت آن مطمئن نیستید، باید با پزشک مشورت کنید.
۱۴. تغییر حس بویایی و حساسیت شدید به بوها
یکی از تغییرات عجیب اما شناختهشده اوایل بارداری، افزایش حساسیت به بوهاست. ممکن است بوی قهوه، عطر، غذای سرخشده یا حتی بوی یخچال ناگهان غیرقابل تحمل شود. بعضی زنان نیز نسبت به غذاهایی که قبلاً دوست داشتند بیمیل میشوند.
این تغییر میتواند همراه با تهوع و استفراغ بارداری باشد. تهوع و استفراغ بارداری معمولاً در هفتههای ابتدایی آغاز میشود و در بسیاری از زنان تا حدود هفته ۱۴ کاهش پیدا میکند، هرچند در برخی افراد مدت بیشتری ادامه دارد.
۱۵. میل شدید یا عجیب به بعضی غذاها
میل شدید به غذاهای خاص یا بیزاری ناگهانی از بعضی خوراکیها نیز در بارداری دیده میشود. ممکن است ناگهان هوس غذایی کنید که قبل از بارداری علاقهای به آن نداشتید یا از غذایی که همیشه دوست داشتید متنفر شوید.
اما اگر میل به خوردن موادی غیرخوراکی مانند خاک، گچ، یخ یا مواد مشابه دارید، این وضعیت را باید با پزشک مطرح کنید. چنین حالتی میتواند با کمبودهای تغذیهای، از جمله کمبود آهن، ارتباط داشته باشد.
۱۶. سرگیجه و احساس سبکی سر
سرگیجه در بارداری میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از جمله تغییرات گردش خون، افت فشار خون، گرسنگی یا کمآبی بدن. برای کاهش احتمال آن، بهتر است بهطور منظم غذا بخورید، مایعات کافی مصرف کنید و هنگام تغییر وضعیت از نشستن یا خوابیدن به ایستادن، این کار را آهسته انجام دهید. اما سرگیجه شدید، غش، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا تپش قلب شدید نیاز به بررسی پزشکی دارد.
کدام علائم بارداری را نباید «طبیعی» فرض کرد؟
این نکته بسیار مهم است که وجود علائم شایع در بارداری به این معنی نیست که هر نوع شدت یا تغییر در آنها طبیعی است. در صورت بروز موارد زیر باید با پزشک یا مرکز مراقبت بارداری تماس بگیرید:
- خونریزی واژینال
- سردرد شدید یا مداوم
- تاری دید یا دیدن نورهای چشمکزن
- تورم ناگهانی صورت، دستها یا پاها
- تنگی نفس ناگهانی یا شدید
- درد شدید شکم
- تب
- استفراغ شدید و ناتوانی در نگه داشتن مایعات
- کاهش یا تغییر قابل توجه حرکات جنین پس از زمانی که حرکات او را بهطور منظم احساس میکنید
- نشت مایع از واژن
برخی از این علائم میتوانند نشانه عوارض جدی بارداری باشند و نباید بدون بررسی پزشکی به تغییرات معمول بارداری نسبت داده شوند.
جمع بندی
بارداری میتواند بدن را به شکلهایی تغییر دهد که گاهی حتی مادر را غافلگیر میکند. طعم فلزی دهان، گرفتگی بینی، خونریزی لثه، افزایش ترشحات واژن، نفخ، یبوست، افزایش تعریق، خرخر، تغییرات پوست و مو، گرفتگی عضلات و حساسیت شدید به بوها از جمله علائمی هستند که ممکن است در دوران بارداری مشاهده شوند.بسیاری از این تغییرات نتیجه طبیعی تغییرات هورمونی، افزایش حجم خون و سازگاری بدن با رشد جنین هستند و معمولاً خطرناک نیستند.با این حال، «شایع بودن» با «همیشه بیخطر بودن» یکسان نیست. خونریزی، تنگی نفس ناگهانی، سردرد شدید، اختلالات بینایی، تورم ناگهانی، درد شدید، تب یا تغییر حرکات جنین از علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند.اگر درباره علامتی مطمئن نیستید، بهتر است آن را با ماما یا پزشک مطرح کنید. در دوران بارداری، پرسیدن یک سؤال پزشکی بسیار بهتر از نادیده گرفتن علامتی است که نیاز به بررسی دارد.
منابع:
WHO