گریه نوزاد یکی از نخستین راههای ارتباطی او با والدین است. نوزاد نمیتواند بگوید گرسنه است، خوابش میآید، پوشکش خیس شده، بیش از حد تحریک شده یا فقط به تماس و آرامش نیاز دارد؛ بنابراین بسیاری از این نیازها را با گریه بیان میکند. با این حال، گاهی والدین تمام نیازهای اولیه را بررسی میکنند و باز هم نوزاد آرام نمیشود.
فهرست مطالب
- اول بفهمید نوزاد چرا گریه میکند؟
- ۱. تماس پوست با پوست؛ روشی ساده اما قدرتمند
- ۲. صدای یکنواخت را امتحان کنید.
- ۳. راه رفتن آرام با نوزاد
- ۴. ریتم ثابت بهتر از تغییر مداوم روشهاست
- ۵. محیط را خلوت و کمتحریک کنید.
- ۶. نوزاد را آرام ماساژ دهید.
- ۷. آواز خواندن؛ حتی اگر فکر میکنید صدای خوبی ندارید!
- ۸. مکیدن میتواند نوزاد را آرام کند
- ۹. قنداق کردن؛ فقط با رعایت اصول ایمنی
- ۱۰. حمام آب گرم
- ۱۱. تغییر موقعیت بدن نوزاد هنگام بیداری
- ۱۲. گاهی بهترین کار، کمتر کردن کارهاست!
- یک روش ساده برای آرام کردن نوزاد
- چه کارهایی را نباید برای آرام کردن نوزاد انجام داد؟
- اگر گریه نوزاد قطع نشد، چه کنیم؟
- آیا گریه زیاد همیشه طبیعی است؟
- چه زمانی گریه نوزاد نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
در چنین شرایطی ممکن است والدین تصور کنند که روش خاصی برای آرام کردن نوزاد وجود ندارد یا حتی خودشان را مقصر بدانند. اما گریه کردن، بهخصوص در ماههای نخست زندگی، رفتاری طبیعی است و همیشه به این معنا نیست که والدین کار اشتباهی انجام دادهاند.
نکته جالب این است که بعضی روشهای بسیار ساده مانند تماس پوست با پوست، صدای یکنواخت، راه رفتن آرام، زمزمه کردن، تغییر محیط و کاهش محرکهای اطراف میتوانند برای برخی نوزادان بسیار آرامکننده باشند؛ روشهایی که ممکن است والدین کمتر به آنها توجه کنند.
در این مقاله با راهکارهایی آشنا میشویم که میتوانند به آرام شدن نوزاد کمک کنند و در عین حال، درباره روشهایی که ممکن است خطرناک باشند نیز توضیح میدهیم.
اول بفهمید نوزاد چرا گریه میکند؟
قبل از امتحان کردن روشهای مختلف، بهتر است نیازهای پایه نوزاد را بررسی کنید. نوزاد ممکن است به دلیل یکی از این موارد گریه کند:
- گرسنگی
- پوشک خیس یا کثیف
- گرما یا سرمای بیش از حد
- خستگی و خوابآلودگی
- نیاز به آروغ زدن
- لباس نامناسب یا ناراحتی فیزیکی
- تحریک بیش از حد محیط
- نیاز به تماس و آغوش
- بیماری یا درد
گاهی نوزاد حتی پس از برطرف شدن نیاز اصلی نیز مدتی گریه میکند. بنابراین لازم نیست والدین انتظار داشته باشند هر بار با برطرف کردن یک نیاز، گریه فوراً قطع شود. گریه در واقع نوعی زبان ارتباطی نوزاد است.
۱. تماس پوست با پوست؛ روشی ساده اما قدرتمند
یکی از روشهایی که ممکن است والدین کمتر به آن توجه کنند، تماس مستقیم پوست نوزاد با پوست والد است. میتوانید نوزاد را در حالی که پوشک دارد، روی سینه برهنه خود قرار دهید و روی او را با یک پتوی مناسب بپوشانید؛ البته باید مراقب باشید که راه تنفس نوزاد کاملاً باز باشد و بزرگسال نیز بیدار بماند.
تماس نزدیک میتواند به آرام شدن نوزاد کمک کند و برای ایجاد ارتباط عاطفی نیز مفید است. NHS نیز «در آغوش گرفتن و تماس پوست با پوست» را از روشهای آرام کردن نوزاد معرفی میکند. برای بسیاری از نوزادان، شنیدن صدای قلب، احساس گرمای بدن و تماس فیزیکی والد میتواند آرامکننده باشد.
۲. صدای یکنواخت را امتحان کنید.
برخلاف تصور بعضی والدین، سکوت مطلق همیشه بهترین محیط برای آرام شدن نوزاد نیست. نوزاد پیش از تولد در محیطی کاملاً ساکت زندگی نمیکرد. بنابراین صداهای یکنواخت و آرام ممکن است برای بعضی نوزادان آرامکننده باشند. مثلاً میتوانید:
- با صدای آرام زمزمه کنید.
- برای نوزاد آواز بخوانید.
- با صدایی یکنواخت با او صحبت کنید.
- از صدای آرام و یکنواخت محیط استفاده کنید.
منابع تخصصی اطفال نیز صداهای تکرارشونده و آرام مانند صدای هواکش یا نویز سفید را از گزینههایی میدانند که ممکن است بعضی نوزادان را آرام کنند.
نکته ایمنی درباره نویز سفید
صدای پسزمینه نباید بسیار بلند باشد و دستگاه تولیدکننده صدا نباید نزدیک سر نوزاد قرار بگیرد. هدف ایجاد یک صدای ملایم و یکنواخت است، نه پوشاندن صدای گریه با صدای بلند.
۳. راه رفتن آرام با نوزاد
حرکت یکنواخت میتواند برای برخی نوزادان بسیار آرامکننده باشد. اگر نوزاد در آغوش شماست و نیازهای اولیهاش برطرف شده، میتوانید آرام در اتاق راه بروید یا در صورت مناسب بودن شرایط، با کالسکه برای پیادهروی کوتاه بیرون بروید. محققان میگویند نیز حرکت آرام و راه رفتن با نوزاد را از روشهایی میداند که ممکن است به آرام شدن او کمک کند. نکته مهم این است که حرکت باید آرام و کنترلشده باشد. هرگز نوزاد را با شدت تکان ندهید.
۴. ریتم ثابت بهتر از تغییر مداوم روشهاست
یکی از اشتباهات رایج والدین این است که وقتی نوزاد گریه میکند، هر چند ثانیه یک روش جدید امتحان میکنند. یک لحظه او را تکان میدهند، بعد آواز میخوانند، سپس چراغ را روشن میکنند، اسباببازی نشان میدهند و دوباره وضعیت بدن او را تغییر میدهند. این کار ممکن است بهجای آرام کردن نوزاد، محرکهای بیشتری ایجاد کند.
بهتر است یک روش آرامکننده را انتخاب کنید و چند دقیقه با ریتم ثابت ادامه دهید؛ برای مثال: در آغوش گرفتن + صدای آرام + حرکت ملایم
اگر نوزاد آرامتر شد، همان روش را ادامه دهید.
۵. محیط را خلوت و کمتحریک کنید.
گاهی مشکل نوزاد کمبود محرک نیست؛ بلکه زیادی محرک است. نور زیاد، تلویزیون، صدای بلند، رفتوآمد افراد، اسباببازیهای متعدد و تغییر مداوم وضعیت میتوانند برای بعضی نوزادان خستهکننده باشند. اگر نوزاد بعد از یک روز شلوغ بیقرار شده است، محیط را سادهتر کنید:
- نور را کاهش دهید.
- تلویزیون را خاموش کنید.
- صدای اطراف را کم کنید.
- افراد زیادی را از اطراف نوزاد دور کنید.
- با صدای آرام صحبت کنید.
گاهی چیزی که نوزاد به آن نیاز دارد، «یک سرگرمی جدید» نیست؛ بلکه چند دقیقه آرامش است.
۶. نوزاد را آرام ماساژ دهید.
لمس ملایم میتواند برای بعضی نوزادان آرامکننده باشد. میتوانید دست خود را بهآرامی روی پشت نوزاد حرکت دهید یا با فشار بسیار کم، بدن او را نوازش کنید. محققان نیز نوازش آرام و مالش ملایم پشت نوزاد را بهعنوان یکی از روشهای آرام کردن او پیشنهاد میکند. اگر نوزاد با لمس بیشتر بیقرار میشود، این روش را ادامه ندهید. همه نوزادان به یک شکل به لمس پاسخ نمیدهند.
۷. آواز خواندن؛ حتی اگر فکر میکنید صدای خوبی ندارید!
نوزاد به کیفیت هنری صدای شما اهمیتی نمیدهد. صدای آشنای والد، بهخصوص وقتی با ریتمی ثابت همراه باشد، میتواند به آرام شدن نوزاد کمک کند. میتوانید یک لالایی ساده بخوانید یا حتی یک جمله را با ریتم تکرار کنید. هدف ایجاد یک الگوی صوتی قابل پیشبینی است. گاهی همین صدای آشنای مادر یا پدر میتواند بیشتر از یک اسباببازی گرانقیمت توجه نوزاد را جلب کند.
۸. مکیدن میتواند نوزاد را آرام کند
مکیدن برای بسیاری از نوزادان یک رفتار آرامکننده است. اگر نوزاد شیرخوار است، شیر دادن میتواند هم نیاز غذایی و هم نیاز به مکیدن و تماس را برطرف کند.
پستانک نیز میتواند برای برخی نوزادان مفید باشد. با این حال، درباره زمان و نحوه استفاده از پستانک، بهخصوص در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه میشوند، بهتر است توصیه پزشک یا ماما را در نظر بگیرید. محققان پیشنهاد میکنند در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه میشوند، استفاده از پستانک پس از تثبیت شیردهی، معمولاً حدود چهار هفتگی، در نظر گرفته شود.
۹. قنداق کردن؛ فقط با رعایت اصول ایمنی
قنداق کردن میتواند بعضی نوزادان را آرام کند، زیرا حرکتهای ناگهانی دست و پا را محدود میکند و احساس جمعشدگی ایجاد میکند. اما قنداق کردن باید بهدرستی انجام شود.
مهمترین نکته این است که نوزاد قنداقشده همیشه به پشت و روی سطح خواب سفت و صاف قرار بگیرد. همچنین به محض اینکه نوزاد نشانههایی از تلاش برای غلت زدن نشان داد، قنداق کردن باید متوقف شود. در هنگام خواب نباید پتو، بالش، عروسک یا وسایل نرم و شل در فضای خواب نوزاد قرار داشته باشند.
۱۰. حمام آب گرم
یک حمام با آب گرم و مناسب ممکن است بعضی نوزادان را آرام کند؛ بهخصوص زمانی که خسته و بیقرار هستند. محققان نیز حمام گرم را در میان روشهای احتمالی آرام کردن نوزاد قرار میدهند. البته همه نوزادان حمام را دوست ندارند. اگر کودک هنگام حمام بیشتر گریه میکند، مجبور نیستید این روش را ادامه دهید.
۱۱. تغییر موقعیت بدن نوزاد هنگام بیداری
گاهی تغییر وضعیت میتواند توجه نوزاد را از گریه و بیقراری منحرف کند. برای مثال، وقتی نوزاد کاملاً بیدار و تحت نظارت شماست، میتوانید او را برای مدت کوتاهی روی شکم و روی پاهای خود قرار دهید و پشتش را آرام نوازش کنید.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد: وضعیت روی شکم برای خواب مناسب نیست.
برای خواب، نوزاد باید به پشت قرار داده شود. محققان نیز توصیه میکند نوزاد برای هر خواب به پشت قرار گیرد.
۱۲. گاهی بهترین کار، کمتر کردن کارهاست!
والدین معمولاً وقتی نوزاد گریه میکند، احساس میکنند باید کاری انجام دهند. اما اگر نیازهای اولیه نوزاد بررسی شده و هیچ علامت بیماری وجود ندارد، گاهی کاهش محرکها و در آغوش گرفتن آرام او کافی است.
به جای: «چه چیزی دیگر میتوانم امتحان کنم؟»
گاهی بهتر است بپرسید: «چه چیزی میتوانم از محیط حذف کنم تا آرامتر شود؟»
خاموش کردن تلویزیون، کاهش نور، کم کردن صدا و توقف بازی ممکن است بیشتر از اضافه کردن محرکهای جدید کمک کند.
یک روش ساده برای آرام کردن نوزاد
اگر نمیدانید از کجا شروع کنید، این ترتیب را امتحان کنید:
مرحله اول: نیازهای پایه
گرسنگی، پوشک، دمای بدن، آروغ و خستگی را بررسی کنید.
مرحله دوم: محیط
نور و صدا را کم کنید و افراد اضافی را از اطراف نوزاد دور کنید.
مرحله سوم: تماس
نوزاد را در آغوش بگیرید و در صورت امکان تماس پوست با پوست داشته باشید.
مرحله چهارم: ریتم
با صدای آرام زمزمه کنید یا یک صدای یکنواخت ایجاد کنید و بهآرامی راه بروید.
مرحله پنجم: مکیدن
اگر برای نوزاد مناسب است، شیر دادن یا پستانک را امتحان کنید.
مرحله ششم: توقف
اگر هیچکدام جواب نداد، خودتان را سرزنش نکنید. همه نوزادان همیشه با یک روش آرام نمیشوند.
چه کارهایی را نباید برای آرام کردن نوزاد انجام داد؟
برخی روشهایی که ممکن است در لحظه وسوسهکننده باشند، میتوانند خطرناک باشند.
- نوزاد را تکان شدید ندهید: هرگز نوزاد را برای متوقف کردن گریه تکان شدید ندهید. تکان دادن شدید میتواند باعث آسیب جدی مغزی و حتی مرگ شود.
- نوزاد را با وسایل نرم در رختخواب رها نکنید: بالش، پتوهای شل، عروسک و سایر وسایل نرم نباید در فضای خواب نوزاد قرار بگیرند.
- هنگام خستگی شدید روی مبل یا تخت با نوزاد نخوابید: اگر احساس میکنید ممکن است هنگام در آغوش گرفتن نوزاد به خواب بروید، او را به فضای خواب ایمن خودش منتقل کنید.
- برای قطع گریه، نوزاد را تنبیه یا فریاد نزنید: گریه نوزاد رفتار عمدی برای آزار والدین نیست. او با گریه تلاش میکند نیاز یا ناراحتی خود را بیان کند.
اگر گریه نوزاد قطع نشد، چه کنیم؟
مهم است بدانیم هیچ روشی قرار نیست هر بار جواب بدهد. اگر همه نیازهای نوزاد را بررسی کردهاید و همچنان گریه میکند، میتوانید او را در یک محل امن قرار دهید و برای چند دقیقه از او فاصله بگیرید تا خودتان آرام شوید.
این کار به معنای بیتوجهی به نوزاد نیست؛ بلکه راهی برای جلوگیری از واکنش شدید والد در شرایط خستگی و فشار است. منابع مربوط به مراقبت از نوزاد نیز تأکید میکنند که اگر گریه بیش از حد برای والد طاقتفرسا شد، قرار دادن نوزاد در محل امن و گرفتن چند دقیقه فاصله قابل قبول است. هرگز نوزاد را تکان ندهید.
آیا گریه زیاد همیشه طبیعی است؟
گریه در ماههای اول زندگی طبیعی است و در بسیاری از نوزادان، میزان گریه در هفتههای ابتدایی افزایش پیدا میکند. در برخی منابع، اوج گریه معمولاً حدود هفتههای ششم تا هشتم گزارش شده و پس از آن بهتدریج کاهش مییابد.
با این حال، والدین بهتر از هر کسی میتوانند متوجه تغییر غیرعادی در رفتار نوزاد شوند. اگر گریه نوزاد با حالت معمول او تفاوت واضحی دارد یا احساس میکنید بیمار است، بهتر است با پزشک تماس بگیرید.
چه زمانی گریه نوزاد نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
اگر نوزاد همراه با گریه یکی از علائم زیر را دارد، باید سریعاً ارزیابی پزشکی شود:
- تب، بهخصوص در نوزاد بسیار کمسن
- بیحالی یا سخت بیدار شدن
- مشکل تنفسی
- کبود شدن لبها یا پوست
- استفراغ مکرر یا غیرعادی
- نخوردن شیر
- کاهش واضح ادرار
- تشنج
- گریه بسیار شدید و غیرقابل آرام کردن که با وضعیت معمول نوزاد متفاوت است
- تغییر واضح در رنگ پوست یا سطح هوشیاری
برخی علائم مانند توقف تنفس، کبودی، تشنج یا مشکل شدید تنفسی میتوانند اورژانسی باشند.
جمع بندی
آرام کردن نوزاد همیشه به معنای پیدا کردن یک «ترفند جادویی» نیست. بسیاری از نوزادان با ترکیبی از تماس بدنی، صدای آرام، حرکت یکنواخت، کاهش محرکهای محیطی، مکیدن و احساس امنیت آرامتر میشوند.تماس پوست با پوست، زمزمه کردن، راه رفتن آرام، صدای یکنواخت، ماساژ ملایم و حتی یک محیط کمنور و ساکت، روشهایی ساده هستند که ممکن است والدین کمتر به آنها توجه کنند.در عین حال، مهم است بدانیم که یک روش برای همه نوزادان جواب نمیدهد. ممکن است چیزی که یک نوزاد را آرام میکند، نوزاد دیگری را بیقرارتر کند.مهمتر از همه، گریه نوزاد به معنای شکست والدین نیست. بعضی نوزادان حتی وقتی کاملاً مراقبت شدهاند، باز هم گریه میکنند. اگر گریه شما را خسته یا عصبانی کرده است، نوزاد را در یک محل امن قرار دهید، چند دقیقه فاصله بگیرید و از فرد دیگری کمک بخواهید. هرگز نوزاد را تکان ندهید یا به او آسیب نزنید.و در نهایت، اگر گریه با علائم بیماری همراه است یا رفتار نوزاد به شکل محسوسی با حالت معمول متفاوت شده، بهتر است به جای امتحان کردن روشهای بیشتر برای آرام کردن او، علت پزشکی احتمالی بررسی شود.
منابع:
AAPA
NHS