ماماگرام: گاهی در میان شلوغی زندگی، چیزی به سادگی یک تماس با یک دوست، گوش دادن به حرفهای یک همکار، خریدن یک وسیله برای یک کودک یا حتی کمک کوچک به یک فرد نیازمند میتواند حال خودمان را هم بهتر کند. شاید در نگاه اول عجیب باشد؛ وقتی ما به دیگری کمک میکنیم، چرا خودمان احساس آرامش و رضایت بیشتری داریم؟
فهرست مطالب
- همدلی چیست و چرا برای ما مهم است؟
- نوعدوستی چگونه به آرامش خودمان کمک میکند؟
- چرا کمک کردن میتواند احساس خوبی ایجاد کند؟
- از همدلی تا عمل؛ چرا فقط احساس کردن کافی نیست؟
روانشناسی در سالهای اخیر توجه زیادی به همین ارتباط میان «کمک به دیگران» و سلامت روان داشته است. پژوهشها نشان میدهند رفتارهای نوعدوستانه و کمککننده با شاخصهای مختلف بهزیستی روانی ارتباط دارند و افرادی که بیشتر در رفتارهای اجتماعی مثبت مشارکت میکنند، در بسیاری از مطالعات سطح بالاتری از سلامت روان را گزارش کردهاند. یک پژوهش در سال ۲۰۲۶ که دادههای بیش از ۲۲۲ هزار نفر را بررسی کرده، ارتباط مثبت و معناداری میان رفتارهای نوعدوستانه و سلامت روان پیدا کرده است.
همدلی چیست و چرا برای ما مهم است؟
همدلی یعنی بتوانیم خودمان را تا حدی جای فرد دیگری بگذاریم و احساس یا شرایط او را درک کنیم؛ حتی اگر دقیقاً همان تجربه را نداشته باشیم.
برای مثال، ممکن است هیچوقت شرایط زندگی یک خانواده کمبرخوردار را تجربه نکرده باشیم، اما میتوانیم تصور کنیم نداشتن امکانات اولیه برای یک کودک چه احساسی ایجاد میکند؛ بهخصوص زمانی که قرار است همکلاسیهایش با وسایل جدید به مدرسه بروند و او امکانات کافی در اختیار نداشته باشد.
«برنه براون» (Brené Brown)، پژوهشگر و نویسنده حوزه آسیبپذیری و همدلی، درباره مفهوم همدلی میگوید: «همدلی یعنی با آدمها احساس کردن.» او تأکید میکند که همدلی زمانی شکل میگیرد که برای برقراری ارتباط با احساس فرد مقابل، بتوانیم بخشی از تجربههای احساسی خودمان را به یاد بیاوریم.
این نگاه به همدلی یک نکته مهم دارد: لازم نیست مشکل دیگری را حل کنیم تا به او کمک کرده باشیم. گاهی شنیدن، درک کردن و نشان دادن اینکه «تو تنها نیستی» خودش نوعی حمایت روانی است.
نوعدوستی چگونه به آرامش خودمان کمک میکند؟
نوعدوستی فقط کمک مالی نیست. کمک کردن به دیگران میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد؛ از وقت گذاشتن و گوش دادن گرفته تا آموزش دادن، حمایت عاطفی، انجام یک کار خیر یا مشارکت در یک فعالیت اجتماعی.
پژوهشها نشان دادهاند که رفتارهای نوعدوستانه با افزایش بهزیستی روانی ارتباط دارند. البته این موضوع به این معنا نیست که کمک کردن درمان اضطراب یا افسردگی است یا میتواند جایگزین درمان تخصصی شود؛ بلکه نوعدوستی میتواند یکی از رفتارهای سالمی باشد که در کنار روابط اجتماعی، فعالیت بدنی، مراقبت از خود و دریافت کمک تخصصی، به کیفیت زندگی کمک میکند.
«آدام گرانت» (Adam Grant)، روانشناس سازمانی، نیز درباره ارتباط کمک به دیگران و سلامت روان نوشته است؛ «یکی از قابلاعتمادترین راهها برای بهبود سلامت روان ما، کمک به دیگران است.» او با اشاره به پژوهشهایی درباره انجام چند رفتار مهربانانه در هفته، گزارش میکند که افراد در این مطالعات کاهش احساس افسردگی، اضطراب و تنهایی را تجربه کردهاند.
چرا کمک کردن میتواند احساس خوبی ایجاد کند؟
وقتی برای فرد دیگری کاری انجام میدهیم، توجه ما برای مدتی از نگرانیهای شخصی فاصله میگیرد و به یک هدف بیرونی معنادار معطوف میشود. این فرایند میتواند احساس ارتباط اجتماعی، معنا و مفید بودن را افزایش دهد.
پژوهشهای جدید در حوزه علوم اعصاب نیز پیشنهاد میکنند که رفتارهای نوعدوستانه میتوانند با سیستمهای مرتبط با پاداش، همدلی و ارتباط اجتماعی در مغز درگیر باشند. برخی مطالعات، کمک به دیگران را با افزایش احساسات مثبت، رضایت از زندگی و کاهش احساس تنهایی و برخی نشانههای اضطراب و افسردگی مرتبط دانستهاند.
به زبان ساده، وقتی احساس میکنیم کاری که انجام میدهیم برای شخص دیگری معنا دارد، ممکن است خودمان هم احساس معنا و ارتباط بیشتری با زندگی پیدا کنیم.
از همدلی تا عمل؛ چرا فقط احساس کردن کافی نیست؟
ممکن است با دیدن شرایط سخت یک خانواده ناراحت شویم یا از شنیدن مشکلات یک کودک احساس همدردی کنیم، اما همدلی زمانی میتواند به تغییر منجر شود که به رفتار تبدیل شود.
«سوزان دیوید» (Susan David)، روانشناس و پژوهشگر حوزه هیجانها، تفاوت مهمی میان همدلی و شفقت مطرح میکند. از نگاه او، همدلی به درک و دیدن تجربه فرد دیگر مربوط است، اما شفقت یک گام جلوتر میرود و با عمل همراه میشود: «تو رنج میکشی و من هر کاری از دستم برآید برای کمک انجام میدهم.»
بنابراین، اگر دیدن مشکلات دیگران ما را تحت تأثیر قرار میدهد، لازم نیست همیشه دنبال یک اقدام بزرگ باشیم. گاهی یک کمک کوچک، اما واقعی و هدفمند، میتواند آغاز یک رفتار نوعدوستانه باشد.
کمک کردن بدون فراموش کردن خودمان
نوعدوستی نباید به این معنا باشد که همیشه نیازهای خودمان را نادیده بگیریم. اگر فردی به دلیل فشار روانی، فرسودگی یا مشکلات شخصی توان محدودی دارد، قرار نیست با احساس گناه خودش را مجبور به کمکهای سنگین کند.
سوزان دیوید نیز بر اهمیت مرزبندی و مراقبت از خود در کنار شفقت به دیگران تأکید میکند و یادآور میشود که هیچکس نمیتواند درد همه افراد را از بین ببرد؛ اما هرکدام از ما میتوانیم کاری انجام دهیم.
پس کمک کردن میتواند متناسب با توان هر فرد باشد؛ مهم این است که از روی انتخاب و همدلی انجام شود، نه اجبار و احساس گناه.
یک کمک کوچک؛ یک لبخند بزرگ
گاهی وقتی صحبت از کمک به دیگران میشود، تصور میکنیم باید حتماً مبلغ زیادی داشته باشیم یا کار بزرگی انجام دهیم. اما نوعدوستی دقیقاً از همینجا شروع میشود که بدانیم هر سهمی، اگر در کنار سهم دیگران قرار بگیرد، میتواند به یک نتیجه بزرگتر تبدیل شود.
در آستانه شروع سال تحصیلی، ما تصمیم گرفتیم این حس همدلی را به یک اقدام واقعی تبدیل کنیم؛ اقدامی برای کودکانی که ممکن است شروع مدرسه برایشان با دغدغههایی فراتر از انتخاب کیف و لوازمالتحریر همراه باشد.
و برای این کار، روی کمک برای خوشحال کردن بچهها حساب کردیم.
مهم نیست سهم هرکدوم از ما چقدره؛ مهم اینه که این کارو باهم شروع کنیم.
اگر دوست دارید در این کار سهیم باشید، میتونید مبلغ دلخواهتون رو به شماره حساب زیر واریز کنید:
۶۱۰۴۳۳۸۸۰۱۴۵۵۷۵۵
به نام بوم کسب و کاردیجیتال اطلس
تمام مبالغ جمعآوریشده در این کمپین، برای تهیه کولهپشتی و لوازمالتحریر کودکان کمبرخوردار سیستان و بلوچستان اختصاص پیدا میکنه و به این عزیزان اهدا میشه.
شاید مبلغی که هرکدام از ما میپردازیم بهتنهایی کوچک به نظر برسد، اما وقتی تعداد زیادی از آدمها تصمیم میگیرند سهم کوچکی در یک کار خیر داشته باشند، نتیجه میتواند برای یک کودک بسیار بزرگ باشد؛ یک کولهپشتی، چند دفتر و مداد، و مهمتر از همه این پیام که «تو دیده میشوی و برای ما مهم هستی.»
به نظر شما آخرین بار چه کار کوچکی برای خوشحال کردن یک نفر انجام دادید و چه حسی بعد از آن داشتید؟