مثبت شدن تست بارداری برای بسیاری از زنان لحظهای پر از هیجان، شادی و البته سؤالهای متعدد است. از همان روزهای اول، ممکن است این پرسشها مطرح شوند که «حالا چه بخورم؟»، «چه دارویی میتوانم مصرف کنم؟»، «ورزش کردن خطرناک است؟» یا «آیا کاری که تا امروز انجام دادهام به جنین آسیب زده است؟»
فهرست مطالب
- ۱. مصرف الکل را ادامه ندهید.
- ۲. سیگار و ویپ را کنار بگذارید.
- ۳. هیچ دارویی را خودسرانه مصرف نکنید.
- ۴. مصرف مکملها را بدون مشورت شروع نکنید.
- ۵. غذاهای خام و نیمپز را بیاحتیاط مصرف نکنید.
- ۶. ماهیهای پرجیوه را مصرف نکنید.
- ۷. کافئین را بیش از حد مصرف نکنید.
- ۸. غذاهای غیرپاستوریزه را مصرف نکنید.
- ۹. میوه و سبزیجات را نشسته مصرف نکنید.
- ۱۰. بدون نظر پزشک رژیم لاغری نگیرید.
- ۱۱. ورزش را بهطور کامل و ناگهانی قطع نکنید؛ اما ورزش نامناسب انجام ندهید.
- ۱۲. در معرض مواد شیمیایی خطرناک قرار نگیرید.
- ۱۳. مراجعه به پزشک را به تعویق نیندازید.
- ۱۴. به شایعات درباره «غذاهای ممنوع برای جلوگیری از سقط» اعتماد نکنید!
- ۱۵. از ترس آسیب به جنین، خودتان را تحت فشار شدید قرار ندهید.
- اگر قبل از فهمیدن بارداری کار اشتباهی انجام داده باشیم چه؟
- بعد از مثبت شدن تست بارداری چه کارهایی بهتر است انجام دهید؟
واقعیت این است که هفتههای ابتدایی بارداری دوره مهمی برای رشد جنین است و بهتر است پس از مثبت شدن تست، برخی عادتها و رفتارها اصلاح شوند. با این حال، لازم نیست مادر از ترس آسیب به جنین، همه فعالیتهای روزمره خود را متوقف کند. بسیاری از فعالیتهای معمول، با رعایت شرایط مناسب، در بارداری قابل انجام هستند.
مهمترین کار این است که پس از مثبت شدن تست بارداری، برای شروع مراقبتهای دوران بارداری با پزشک یا ماما مشورت کنید و درباره داروها، مکملها، بیماریهای زمینهای و سبک زندگی خود اطلاعات دقیق بگیرید. سازمانهایی مانند کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا توصیه میکنند مراقبتهای بارداری از همان ابتدای تشخیص بارداری آغاز شود.
در ادامه با مهمترین کارهایی که بعد از مثبت شدن تست بارداری نباید انجام دهید آشنا میشویم.
۱. مصرف الکل را ادامه ندهید.
یکی از مهمترین کارهایی که باید پس از مثبت شدن تست بارداری کنار گذاشته شود، مصرف الکل است. بر اساس توصیهها، هیچ مقدار مشخصی از مصرف الکل در دوران بارداری بهعنوان مقدار کاملاً ایمن شناخته نشده است. الکل میتواند در مراحل مختلف بارداری بر رشد جنین، بهویژه رشد مغز، تأثیر بگذارد و با اختلالات طیف الکل جنینی ارتباط داشته باشد.
اگر قبل از مثبت شدن تست بارداری الکل مصرف کرده باشید چه؟
جای نگرانی شدید نیست. بسیاری از زنان پیش از اینکه بدانند باردار هستند، ممکن است یک یا چند بار الکل مصرف کرده باشند. مهم این است که پس از اطلاع از بارداری، مصرف آن را متوقف کنید و در صورت نگرانی، موضوع را با پزشک مطرح کنید. ACOG نیز تأکید میکند که قطع مصرف پس از اطلاع از بارداری میتواند خطر آسیب بیشتر را کاهش دهد.
۲. سیگار و ویپ را کنار بگذارید.
سیگار کشیدن در دوران بارداری میتواند خطر مشکلاتی مانند محدودیت رشد جنین، وزن کم هنگام تولد و زایمان زودرس را افزایش دهد. نیکوتین و سایر مواد موجود در محصولات دخانی میتوانند از طریق جفت به جنین برسند. به همین دلیل، ACOG توصیه میکند مصرف محصولات دخانی و نیکوتینی در دوران بارداری متوقف شود.
این موضوع فقط به سیگار معمولی محدود نمیشود. موارد زیر نیز نباید بیخطر فرض شوند:
- ویپ و سیگار الکترونیکی
- قلیان
- تنباکوی بدون دود
- سایر محصولات حاوی نیکوتین
همچنین بهتر است مادر تا حد امکان از دود دستدوم سیگار نیز دور باشد.
۳. هیچ دارویی را خودسرانه مصرف نکنید.
بعد از مثبت شدن تست بارداری، مصرف خودسرانه دارو یکی از مهمترین مواردی است که باید متوقف شود. این موضوع شامل داروهای بدون نسخه، مسکنها، داروهای سرماخوردگی و حتی برخی مکملها و فرآوردههای گیاهی میشود. اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
داروی تجویزشده را هم خودسرانه قطع نکنید.
اگر برای بیماری خاصی دارویی مصرف میکنید، صرفاً به دلیل مثبت شدن تست بارداری آن را قطع نکنید. برخی داروها برای ادامه بارداری یا سلامت مادر ضروری هستند و قطع ناگهانی آنها ممکن است خطرناکتر از ادامه مصرف باشد.
ACOG و NHS هر دو توصیه میکنند پیش از قطع یا تغییر داروی تجویزی با پزشک مشورت شود. در اولین مراجعه، فهرستی از تمام موارد زیر را در اختیار پزشک قرار دهید:
- داروهای تجویزی
- داروهای بدون نسخه
- مکملها
- ویتامینها
- داروهای گیاهی
۴. مصرف مکملها را بدون مشورت شروع نکنید.
طبیعی بودن ک ماده به معنی بیخطر بودن آن در بارداری نیست. بسیاری از زنان بعد از مثبت شدن تست بارداری به سراغ مکملهای مختلف میروند، اما مصرف همزمان چند مکمل ممکن است باعث دریافت بیش از حد بعضی ویتامینها یا مواد معدنی شود. در مقابل، بعضی مکملها مانند اسیدفولیک از اهمیت زیادی برخوردارند.
NHS توصیه میکند زنان از زمان تلاش برای بارداری و در صورت بارداری، مصرف اسیدفولیک را طبق توصیه پزشکی ادامه دهند؛ اسیدفولیک در کاهش خطر نقص لوله عصبی جنین نقش دارد. بنابراین راه درست این نیست که «هیچ مکملی مصرف نکنید»، بلکه باید مکمل مناسب را با مقدار مناسب دریافت کنید.
۵. غذاهای خام و نیمپز را بیاحتیاط مصرف نکنید.
در دوران بارداری خطر برخی عفونتهای غذایی افزایش پیدا میکند و بعضی عفونتها میتوانند برای جنین خطرناک باشند. برای مثال، ACOG توصیه میکند از مصرف موارد زیر پرهیز شود:
- گوشت نیمپز یا خام
- مرغ نیمپز
- تخممرغ خام یا نیمپز
- ماهی خام
- سوشی حاوی ماهی خام
- برخی محصولات لبنی غیرپاستوریزه
این توصیهها تا حد زیادی به کاهش خطر عفونتهایی مانند لیستریوز مربوط میشوند.
۶. ماهیهای پرجیوه را مصرف نکنید.
ماهی میتواند بخشی مفید از رژیم غذایی دوران بارداری باشد و منبع خوبی از پروتئین و برخی اسیدهای چرب ضروری است؛ بنابراین لازم نیست ماهی را بهطور کامل از رژیم غذایی حذف کنید. مسئله، انتخاب نوع ماهی است.
برخی ماهیهای بزرگ میتوانند مقدار بیشتری جیوه داشته باشند و مصرف زیاد جیوه در دوران بارداری میتواند برای رشد سیستم عصبی جنین مشکلساز باشد.
از جمله ماهیهایی مانند کوسه، ارهماهی، شاهماهی خالمخالی، مارلین، و ماهی تن را در گروه ماهیهایی قرار میدهد که باید از آنها اجتناب شود. در عین حال، ماهیهای کمجیوه میتوانند بخشی از یک رژیم غذایی سالم در بارداری باشند.
۷. کافئین را بیش از حد مصرف نکنید.
مثبت شدن تست بارداری به این معنی نیست که باید فوراً هر فنجان قهوه یا چای را کنار بگذارید، اما بهتر است میزان کافئین کنترل شود. محققان توصیه میکند مصرف کافئین در بارداری به کمتر از ۲۰۰ میلیگرم در روز محدود شود. کافئین فقط در قهوه وجود ندارد و ممکن است از منابع مختلف دریافت شود:
- قهوه
- چای
- شکلات
- نوشابههای کولا
- نوشیدنیهای انرژیزا
مقدار کافئین هر نوشیدنی به نوع و اندازه آن بستگی دارد؛ بنابراین اگر چند منبع کافئین در طول روز مصرف میکنید، مجموع آنها را در نظر بگیرید.
۸. غذاهای غیرپاستوریزه را مصرف نکنید.
برخی شیرها و پنیرهای تهیهشده از شیر غیرپاستوریزه میتوانند حاوی باکتریهایی مانند لیستریا باشند. لیستریوز در افراد سالم ممکن است بیماری شدیدی ایجاد نکند، اما در دوران بارداری میتواند عواقب جدی برای بارداری داشته باشد. تحقیقات زنان باردار را در گروههای پرخطر برای عوارض ناشی از عفونت لیستریا قرار میدهد. بنابراین بهتر است برچسب محصولات غذایی را بررسی کنید و از محصولات لبنی پاستوریزه استفاده کنید.
۹. میوه و سبزیجات را نشسته مصرف نکنید.
بارداری زمان مناسبی برای حذف میوه و سبزیجات نیست؛ برعکس، این مواد غذایی میتوانند بخش مهمی از یک رژیم متعادل باشند. اما باید آنها را بهخوبی شستوشو دهید. خاک و آلودگی سطح میوه و سبزیجات میتواند حاوی میکروبهایی باشد که باعث بیماری شوند. تحقیقات نیز توصیه میکند میوه و سبزیجات پیش از مصرف بهخوبی شسته شوند.
بهخصوص درباره مواردی مانند:
- سبزی خوردن
- کاهو
- سبزیجات خام
- میوههایی که با پوست مصرف میشوند
۱۰. بدون نظر پزشک رژیم لاغری نگیرید.
مثبت شدن تست بارداری زمان مناسبی برای شروع رژیم کاهش وزن نیست. بدن در دوران بارداری به انرژی و مواد مغذی کافی برای حفظ سلامت مادر و رشد جنین نیاز دارد. بنابراین رژیمهای بسیار محدودکننده، حذف گروههای غذایی یا کاهش شدید کالری بدون توصیه متخصص میتواند مشکلساز باشد.
تحقیقات نیز بر داشتن رژیم غذایی متعادل در بارداری تأکید میکند و توصیه میکند به جای «دو برابر غذا خوردن»، تمرکز بر کیفیت مواد غذایی باشد.
۱۱. ورزش را بهطور کامل و ناگهانی قطع نکنید؛ اما ورزش نامناسب انجام ندهید.
یک تصور رایج این است که بعد از مثبت شدن تست بارداری باید تمام فعالیتهای ورزشی متوقف شوند. این تصور درست نیست!
برای بسیاری از زنان، فعالیت بدنی مناسب در دوران بارداری مفید است؛ اما نوع، شدت و مدت ورزش باید با شرایط مادر و بارداری هماهنگ باشد. در عین حال، بهتر است پس از مثبت شدن تست، پیش از ادامه ورزشهای بسیار سنگین یا ورزشهایی که خطر سقوط و ضربه دارند، با پزشک یا ماما مشورت کنید. بنابراین دو اشتباه را باید از هم جدا کرد:
اشتباه اول: توقف کامل فعالیت بدنی بدون دلیل پزشکی.
اشتباه دوم: ادامه ورزشهای شدید و پرخطر بدون توجه به شرایط جدید بدن.
۱۲. در معرض مواد شیمیایی خطرناک قرار نگیرید.
پس از مثبت شدن تست بارداری بهتر است تماس غیرضروری با برخی مواد شیمیایی کاهش پیدا کند. این موضوع بهخصوص برای افرادی که به دلیل شغل خود با موادی مانند:
- حلالها
- برخی سموم دفع آفات
- سرب
- جیوه
- مواد شیمیایی صنعتی
در تماس هستند اهمیت دارد. محققان توصیه میکند زنان باردار درباره مواجهههای شغلی با مواد بالقوه مضر با پزشک و کارفرما صحبت کنند. اگر شغل شما با مواد شیمیایی یا اشعه سروکار دارد، حتماً موضوع بارداری را با پزشک و مسئول ایمنی محل کار مطرح کنید.
۱۳. مراجعه به پزشک را به تعویق نیندازید.
مثبت شدن تست خانگی پایان کار نیست؛ بلکه آغاز مراقبتهای بارداری است. بعد از مثبت شدن تست، بهتر است برای تعیین زمان مناسب نخستین ویزیت با پزشک یا ماما تماس بگیرید. در اولین مراجعه ممکن است درباره مواردی مانند:
- تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی
- بیماریهای قبلی
- داروهای مصرفی
- سابقه بارداری
- واکسیناسیون
- وضعیت سلامت عمومی
این اطلاعات به پزشک کمک میکند مراقبتهای بارداری را متناسب با شرایط شما تنظیم کند.
۱۴. به شایعات درباره «غذاهای ممنوع برای جلوگیری از سقط» اعتماد نکنید!
پس از مثبت شدن تست بارداری، ممکن است اطرافیان فهرست طولانیای از غذاها و فعالیتهایی را که «باعث سقط جنین میشوند» ارائه کنند. بخشی از این باورها پایه علمی ندارند.
برای مثال، حذف تعداد زیادی از مواد غذایی بدون دلیل پزشکی میتواند باعث محدود شدن رژیم غذایی و کمبود مواد مغذی شود. بهتر است درباره غذاها و فعالیتهای ممنوع در بارداری از منابع معتبر پزشکی یا پزشک خود سؤال کنید، نه صرفاً توصیههای خانوادگی یا مطالب شبکههای اجتماعی.
۱۵. از ترس آسیب به جنین، خودتان را تحت فشار شدید قرار ندهید.
مثبت شدن تست بارداری میتواند اضطراب زیادی ایجاد کند، بهخصوص در روزهای اول. مادر ممکن است با هر درد شکم، هر ماده غذایی یا هر فعالیتی نگران شود که «نکند به جنین آسیب زده باشم؟»
مراقبت از سلامت روان نیز بخشی از مراقبتهای دوران بارداری است. محققان نیز توصیه میکند زنان در دوران بارداری به سلامت روان خود توجه داشته باشند و در صورت نیاز کمک دریافت کنند. هدف، رعایت اصول علمی است؛ نه اینکه مادر از ترس بارداری نتواند زندگی عادی خود را ادامه دهد.
اگر قبل از فهمیدن بارداری کار اشتباهی انجام داده باشیم چه؟
این یکی از مهمترین نگرانیهای زنان بعد از مثبت شدن تست بارداری است. ممکن است قبل از اطلاع از بارداری:
- الکل مصرف کرده باشید؛
- دارویی خورده باشید؛
- غذای خاصی مصرف کرده باشید؛
- سیگار کشیده باشید؛
- یا ورزش سنگینی انجام داده باشید.
در چنین شرایطی وحشت نکنید و خودسرانه تصمیم نگیرید. بسته به نوع ماده، مقدار مصرف، زمان مصرف و شرایط فرد، میزان خطر متفاوت است. برای مثال، ACOG درباره مصرف الکل پیش از آگاهی از بارداری توضیح میدهد که مصرف یک مقدار کم پیش از اطلاع از بارداری لزوماً به معنای آسیب جدی به جنین نیست؛ با این حال توصیه میشود از ادامه مصرف خودداری شود. اگر دارویی مصرف کردهاید، نام، مقدار و زمان مصرف آن را یادداشت کنید و به پزشک اطلاع دهید.
بعد از مثبت شدن تست بارداری چه کارهایی بهتر است انجام دهید؟
در کنار پرهیز از موارد بالا، چند اقدام مهم را در اولویت قرار دهید:
۱. وقت ویزیت بگیرید: برای شروع مراقبتهای بارداری با پزشک یا ماما هماهنگ کنید.
۲. اسیدفولیک را طبق توصیه پزشکی مصرف کنید: اسیدفولیک در کاهش خطر نقص لوله عصبی نقش دارد.
۳. فهرست داروهای خود را آماده کنید: همه داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را به پزشک اطلاع دهید.
۴. سیگار، ویپ و الکل را کنار بگذارید: در صورت دشواری برای ترک، از پزشک کمک بگیرید.
۵. رژیم غذایی متعادل داشته باشید: تمرکز را روی غذاهای متنوع و مغذی قرار دهید، نه افزایش شدید مقدار غذا.
۶. مراقب سلامت روان خود باشید: اضطراب و نگرانی شدید را نادیده نگیرید و در صورت نیاز از متخصص کمک بگیرید.
جمعبندی
مثبت شدن تست بارداری به معنای آن نیست که مادر باید همه فعالیتهای زندگی خود را متوقف کند؛ اما از این مرحله به بعد لازم است برخی عادتها با دقت بیشتری مدیریت شوند.
مهمترین کارهایی که بعد از مثبت شدن تست بارداری نباید انجام دهید شامل مصرف الکل، سیگار و سایر محصولات نیکوتینی، مصرف خودسرانه دارو و مکمل، مصرف غذاهای خام یا غیرپاستوریزه و ماهیهای پرجیوه و دریافت بیش از حد کافئین است. همچنین بهتر است در معرض مواد شیمیایی بالقوه خطرناک قرار نگیرید و مراقبتهای بارداری را به تأخیر نیندازید.
در عین حال، اگر پیش از فهمیدن بارداری کاری انجام دادهاید که اکنون درباره آن نگران هستید، دچار اضطراب نشوید. بسیاری از مواجههها الزاماً به معنای آسیب به جنین نیستند و میزان خطر به عوامل مختلفی بستگی دارد. بهترین کار این است که جزئیات را با پزشک در میان بگذارید.
در نهایت، مراقبت از بارداری از همان زمانی آغاز میشود که متوجه بارداری میشوید؛ اما این مراقبت باید بر اساس اطلاعات علمی و توصیه متخصص باشد، نه ترس و باورهای غیرعلمی.