بارداری با تغییرات گستردهای در بدن مادر همراه است و بسیاری از زنان در طول این دوران انواع مختلفی از دردها و ناراحتیهای جسمی را تجربه میکنند. دردهای ناحیه لگن، کشاله ران و واژن از جمله شایعترین شکایات مادران باردار بهویژه در سهماهه دوم و سوم هستند. با این حال، همه دردهای لگنی منشأ یکسانی ندارند. برخی از زنان دچار دردهای ناشی از اختلال سمفیز پوبیس یا SPD میشوند، در حالی که گروهی دیگر احساس تیر کشیدن ناگهانی در واژن یا اصطلاحاً «Lightning Crotch» را تجربه میکنند.
فهرست مطالب
- SPD در بارداری چیست؟
- تیر کشیدن واژن در بارداری چیست؟
- تفاوت دردهای لگنی SPD با تیر کشیدن واژن در بارداری
- علائم SPD در بارداری
- علائم تیر کشیدن واژن در بارداری
- چرا SPD و تیر کشیدن واژن در بارداری رخ میدهند؟
- چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- راههای کاهش درد SPD در بارداری
- راههای کاهش تیر کشیدن واژن در بارداری
- جمعبندی
از آنجایی که هر دو عارضه میتوانند باعث نگرانی مادر شوند و گاهی علائم مشابهی داشته باشند، شناخت تفاوت SPD و تیر کشیدن واژن در بارداری اهمیت زیادی دارد. آگاهی از علت، علائم، زمان بروز و روشهای کنترل این دردها میتواند به مادران کمک کند تا با آرامش بیشتری دوران بارداری را سپری کنند و در صورت نیاز به موقع به پزشک مراجعه نمایند.
SPD در بارداری چیست؟
SPD یا Symphysis Pubis Dysfunction که امروزه بیشتر با عنوان درد کمربند لگنی بارداری شناخته میشود، به اختلال عملکرد مفصل سمفیز پوبیس در قسمت جلوی لگن گفته میشود. این مفصل دو استخوان لگن را به یکدیگر متصل میکند و نقش مهمی در حفظ پایداری لگن دارد.
در دوران بارداری، هورمونهایی مانند ریلکسین باعث شل شدن رباطها و مفاصل لگنی میشوند تا بدن برای زایمان آماده شود. اگر این شل شدن بیش از حد باشد یا فشار جنین بر لگن افزایش یابد، مفصل سمفیز پوبیس دچار بیثباتی شده و درد ایجاد میکند. این وضعیت ممکن است از هفتههای ابتدایی بارداری آغاز شود اما معمولاً در نیمه دوم بارداری شدت بیشتری پیدا میکند.
درد ناشی از SPD معمولاً محدود به یک نقطه نیست و میتواند به کشاله ران، کمر، باسن، پرینه و حتی رانها انتشار پیدا کند. بسیاری از مادران احساس میکنند لگن آنها ناپایدار شده یا هنگام حرکت صدای کلیک و تقتق از ناحیه لگن میشنوند.
تیر کشیدن واژن در بارداری چیست؟
تیر کشیدن واژن در بارداری یا Lightning Crotch اصطلاحی است که برای توصیف دردهای ناگهانی، تیز و شبیه شوک الکتریکی در ناحیه واژن، دهانه رحم یا لگن به کار میرود. این درد معمولاً در سهماهه سوم بارداری مشاهده میشود و اغلب زمانی رخ میدهد که سر جنین یا سایر قسمتهای بدن او به اعصاب اطراف دهانه رحم فشار وارد کنند.
برخلاف SPD که معمولاً یک درد مداوم یا تکرارشونده است، تیر کشیدن واژن اغلب تنها چند ثانیه طول میکشد و به صورت ناگهانی ظاهر و ناپدید میشود. برخی مادران این احساس را مانند فرو رفتن سوزن، برقگرفتگی یا ضربهای تیز در عمق واژن توصیف میکنند.
این درد اگرچه میتواند بسیار شدید و غافلگیرکننده باشد، اما در اغلب موارد نشانه خطر یا شروع زایمان نیست و بخشی طبیعی از تغییرات اواخر بارداری محسوب میشود.
تفاوت دردهای لگنی SPD با تیر کشیدن واژن در بارداری
یکی از سوالات پرتکرار مادران این است که چگونه بفهمند درد آنها ناشی از SPD است یا تیر کشیدن واژن. مهمترین تفاوت این دو عارضه در محل درد، نوع درد، مدت زمان و عوامل تحریککننده آن است.
در SPD معمولاً درد در قسمت جلویی لگن، روی استخوان عانه، کشاله ران و گاهی کمر احساس میشود. این درد اغلب هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پلهها، چرخیدن در تختخواب یا ایستادن روی یک پا تشدید میشود. درد میتواند ساعتها یا حتی روزها ادامه داشته باشد و روی فعالیتهای روزمره تأثیر بگذارد.
اما در تیر کشیدن واژن، درد بیشتر در عمق واژن، دهانه رحم یا ناحیه پرینه احساس میشود. این درد حالت تیرکشنده، سوزشی یا شوکمانند دارد و معمولاً فقط چند ثانیه طول میکشد. حرکات ناگهانی جنین، تغییر وضعیت بدن یا پایین آمدن سر جنین از عوامل اصلی ایجاد آن هستند.
به زبان ساده، اگر درد شما مداوم بوده و با حرکت لگن بدتر میشود، احتمال SPD بیشتر است. اما اگر دردی ناگهانی، بسیار تیز و کوتاهمدت در واژن تجربه میکنید، احتمالاً با پدیده تیر کشیدن واژن مواجه هستید.
علائم SPD در بارداری
علائم درد لگن در زنان مختلف شدت متفاوتی دارد. برخی تنها ناراحتی خفیف احساس میکنند، در حالی که برخی دیگر در انجام فعالیتهای روزمره دچار مشکل میشوند.
شایعترین علائم عبارتاند از:
درد استخوان عانه
درد معمولاً در قسمت مرکزی جلوی لگن احساس میشود و ممکن است هنگام لمس نیز حساس باشد.
درد کشاله ران و رانها
بسیاری از مادران احساس میکنند درد از ناحیه لگن به سمت رانها و کشاله ران انتشار پیدا میکند.
درد هنگام راه رفتن
راه رفتن طولانی، بالا رفتن از پلهها یا باز کردن بیش از حد پاها میتواند درد را تشدید کند.
احساس بیثباتی لگن
برخی زنان احساس میکنند لگن آنها لق شده یا هنگام حرکت از جای خود خارج میشود.
درد هنگام چرخیدن در رختخواب
این علامت یکی از نشانههای کلاسیک SPD محسوب میشود و بسیاری از مادران شبها آن را تجربه میکنند.
علائم تیر کشیدن واژن در بارداری
شناخت علائم این وضعیت میتواند به کاهش نگرانی مادر کمک کند.
مهمترین علائم شامل موارد زیر است:
- درد ناگهانی و شدید در واژن
- احساس شوک الکتریکی یا سوزنسوزن شدن
- تیر کشیدن به سمت لگن یا مقعد
- بروز درد هنگام حرکت جنین
- کوتاه بودن مدت درد
- تکرار حملات درد در طول روز
این دردها معمولاً پس از تغییر وضعیت بدن یا توقف حرکت جنین کاهش پیدا میکنند.
چرا SPD و تیر کشیدن واژن در بارداری رخ میدهند؟
علت اصلی SPD تغییرات مکانیکی و هورمونی بدن مادر است. هورمون ریلکسین رباطهای لگنی را شل میکند و افزایش وزن جنین فشار بیشتری بر مفاصل لگن وارد میسازد. در نتیجه، مفصل سمفیز پوبیس ممکن است بیش از حد حرکت کرده و درد ایجاد کند.
در مقابل، علت اصلی تیر کشیدن واژن تحریک اعصاب اطراف دهانه رحم است. هرچه جنین بزرگتر شود و به لگن نزدیکتر گردد، احتمال فشار بر این اعصاب افزایش مییابد. حرکات ناگهانی جنین، لگد زدن یا قرار گرفتن سر جنین در موقعیت زایمان نیز میتواند باعث بروز این درد شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگرچه SPD و تیر کشیدن واژن در بیشتر موارد خطرناک نیستند، اما برخی علائم نیازمند ارزیابی فوری پزشکی هستند.
در موارد زیر حتماً با پزشک تماس بگیرید:
- درد بسیار شدید و غیرقابل تحمل
- ناتوانی در راه رفتن
- خونریزی واژینال
- تب یا لرز
- خروج مایع از واژن
- انقباضات منظم رحمی
- کاهش حرکات جنین
- درد همراه با سوزش ادرار
وجود این علائم ممکن است نشاندهنده عفونت، زایمان زودرس یا سایر عوارض بارداری باشد.
راههای کاهش درد SPD در بارداری
خوشبختانه روشهای مختلفی برای کنترل دردهای لگنی ناشی از SPD وجود دارد.
- استفاده از کمربند حمایتی بارداری
- انجام فیزیوتراپی تخصصی لگن
- پرهیز از باز کردن بیش از حد پاها
- خوابیدن با بالش بین زانوها
- اجتناب از ایستادن طولانیمدت
- استفاده از کمپرس گرم با نظر پزشک
- انجام تمرینات تقویت عضلات کف لگن
بسیاری از زنان پس از زایمان بهبود قابل توجهی را تجربه میکنند.
راههای کاهش تیر کشیدن واژن در بارداری
اگرچه نمیتوان به طور کامل از این درد جلوگیری کرد، اما اقدامات زیر میتواند به کاهش دفعات آن کمک کند:
- تغییر وضعیت بدن هنگام شروع درد
- استراحت کافی
- استفاده از کمربند بارداری
- پرهیز از نشستن یا ایستادن طولانی
- انجام حرکات کششی ملایم
- مصرف آب کافی
در بیشتر موارد، این درد پس از تولد نوزاد به طور کامل از بین میرود.
جمعبندی
تفاوت دردهای لگنی SPD با تیر کشیدن واژن در بارداری در منشأ، نوع درد و مدت زمان آنها نهفته است. SPD نوعی اختلال در مفاصل لگنی است که معمولاً درد مداوم و محدودکننده ایجاد میکند و میتواند فعالیتهای روزمره مادر را تحت تأثیر قرار دهد. در مقابل، تیر کشیدن واژن یک درد ناگهانی، کوتاهمدت و عصبی است که بیشتر در سهماهه سوم بارداری رخ میدهد و معمولاً ناشی از فشار جنین بر اعصاب اطراف دهانه رحم است.شناخت تفاوت این دو وضعیت به مادران کمک میکند تا علائم خود را بهتر درک کنند، اضطراب کمتری داشته باشند و در صورت مشاهده نشانههای هشداردهنده، به موقع به پزشک مراجعه کنند.
منبع:
Cleveland Clinic – Symphysis Pubis Dysfunction (SPD)
Cleveland Clinic – Lightning Crotch During Pregnancy
Healthline – Symphysis Pubis Dysfunction in Pregnancy