گاهی مادر بعد از حمام، وقتی لباس نوزاد را عوض میکند، متوجه میشود پوست دستها، پاها یا حتی گونههای او زبر و پوستهپوسته شده است. بعضی وقتها هم روی پوست نوزاد لکههای خشک و قرمز دیده میشود و والدین سریع نگران میشوند که مبادا نشانه یک بیماری یا کمبود ویتامین باشد.
فهرست مطالب
- آیا خشکی پوست نوزاد طبیعی است؟
- مهمترین علل خشکی پوست نوزاد چیست؟
- برای خشکی پوست نوزاد چه کار کنیم؟
- آیا روغنهای گیاهی برای خشکی پوست نوزاد مناسباند؟
- چه زمانی خشکی پوست نوزاد نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
خشکی پوست نوزاد در بسیاری از موارد مسئلهای شایع و قابلکنترل است؛ اما همیشه هم نباید آن را صرفاً به «پوست حساس نوزاد» نسبت داد. تعداد دفعات حمام، دمای آب، نوع شوینده، هوای خشک، لباس نوزاد و حتی بیماریهایی مانند اگزما میتوانند در ایجاد یا تشدید خشکی پوست نقش داشته باشند. پوست نوزاد نسبت به پوست بزرگسالان ظریفتر است و رطوبت را راحتتر از دست میدهد.
آیا خشکی پوست نوزاد طبیعی است؟
بله، بهخصوص در روزها و هفتههای اول زندگی، خشک و پوستهپوسته شدن پوست نوزاد میتواند طبیعی باشد. بسیاری از نوزادان بعد از تولد، بهویژه روی دستها و پاها، دچار پوستهریزی میشوند. این اتفاق بخشی از روند سازگار شدن پوست با محیط خارج از رحم است و معمولاً بهتدریج بهتر میشود.
حتی «ورنیکس» یا همان ماده سفید و چربی که هنگام تولد روی پوست بعضی نوزادان دیده میشود، نقش محافظتی و مرطوبکننده دارد. به همین دلیل آکادمی اطفال آمریکا توصیه میکند در صورت امکان این لایه در ابتدای زندگی نوزاد مدت کوتاهی روی پوست باقی بماند.
اما اگر خشکی شدید، مداوم یا همراه با قرمزی و خارش باشد، بهتر است علت دقیقتر بررسی شود.
مهمترین علل خشکی پوست نوزاد چیست؟
۱. حمام کردن بیش از حد
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم نوزاد باید هر روز حمام شود. در حالی که نوزادان معمولاً به حمام روزانه نیاز ندارند. آکادمی اطفال آمریکا میگوید حدود سه بار حمام در هفته در سال اول زندگی میتواند کافی باشد؛ حمام کردن بیش از حد، بهخصوص همراه با استفاده از صابون، ممکن است پوست را خشک کند.
اگر پوست نوزاد خشک است، کوتاه کردن زمان حمام و کاهش دفعات آن میتواند اولین قدم باشد.
۲. آب داغ
آب خیلی گرم چربیهای طبیعی سطح پوست را از بین میبرد و خشکی را بیشتر میکند. برای پوست نوزاد بهتر است آب حمام ولرم باشد، نه داغ. همچنین حمام طولانی هم میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. آکادمی اطفال آمریکا برای کودکان دارای پوست خشک، حمامهای کوتاه و آب ولرم را توصیه میکند.
۳. صابون و شویندههای نامناسب
برخی صابونها، شامپوها، ژلهای شستوشو و محصولات معطر حاوی موادی هستند که میتوانند چربی طبیعی پوست را از بین ببرند یا پوست حساس نوزاد را تحریک کنند.
برای نوزادی که پوست خشکی دارد، بهتر است از شویندههای ملایم، بدون عطر و بدون مواد تحریککننده استفاده شود و شوینده فقط در قسمتهایی که واقعاً نیاز به شستوشو دارند به کار برود.
۴. هوای خشک
خشکی هوا، بهخصوص در فصل سرد و زمانی که وسایل گرمایشی در خانه روشن هستند، میتواند رطوبت پوست را کاهش دهد. اگر هوای اتاق خیلی خشک است، استفاده از دستگاه بخور میتواند به حفظ رطوبت محیط کمک کند؛ البته دستگاه باید مرتب تمیز شود تا خودش به منبع آلودگی تبدیل نشود.
۵. لباس و شوینده لباس
لباسهای زبر یا پارچههایی که پوست را تحریک میکنند، میتوانند خشکی و خارش را تشدید کنند. شویندههای لباس معطر، نرمکنندهها و محصولات دارای رنگ و عطر نیز ممکن است برای پوست حساس مناسب نباشند.
برای نوزادانی که پوست خشک یا اگزمایی دارند، لباسهای نرم و قابلتنفس و شویندههای بدون عطر انتخاب مناسبتری هستند.
۶. اگزمای نوزادی
گاهی چیزی که والدین آن را «خشکی پوست» میبینند، در واقع اگزما یا درماتیت آتوپیک است. اگزما معمولاً با پوست خشک، قرمز و خارشدار همراه است و در نوزادان بیشتر روی صورت، گونهها، پیشانی و پوست سر دیده میشود.
اگزما فقط به دلیل مراقبت اشتباه ایجاد نمیشود. ژنتیک و عملکرد سد دفاعی پوست هم در آن نقش دارند. در پوست مبتلا به اگزما، سد پوستی نمیتواند آب را به خوبی در پوست نگه دارد و در مقابل، مواد محرک و میکروبها راحتتر وارد آن میشوند.
برای خشکی پوست نوزاد چه کار کنیم؟
بعد از حمام، پوست را نمالید.
وقتی نوزاد را از حمام بیرون میآورید، پوستش را با حوله نرم بهآرامی خشک کنید. کشیدن حوله روی پوست میتواند تحریک و خشکی را بیشتر کند.
مهمتر از آن، بلافاصله بعد از حمام از مرطوبکننده مناسب استفاده کنید؛ زمانی که پوست هنوز کمی مرطوب است، مرطوبکننده بهتر میتواند رطوبت را در پوست حفظ کند. آکادمی اطفال آمریکا توصیه میکند مرطوبکننده بدون عطر بعد از حمام استفاده شود.
کرم بهتر است یا لوسیون؟
برای پوست خیلی خشک، معمولاً کرمها و پمادهای مرطوبکننده نسبت به لوسیونهای رقیق، قدرت بیشتری در حفظ رطوبت دارند. پمادها چربی بیشتری دارند و میتوانند برای قسمتهای بسیار خشک مفید باشند، در حالی که کرمها گزینه مناسبی برای استفاده روزمره هستند.
محصولی را انتخاب کنید که بدون عطر و مخصوص پوست حساس نوزاد باشد.
اگر پوست نوزاد به یک محصول واکنش نشان داد، استفاده از آن را متوقف کنید و برای انتخاب جایگزین از پزشک یا داروساز کمک بگیرید.
حمام را کوتاه و ساده کنید.
برای نوزاد دارای پوست خشک:
- آب را ولرم نگه دارید.
- زمان حمام را کوتاه کنید.
- از صابون و شامپوی زیاد استفاده نکنید.
- محصولات معطر و کفزا را کنار بگذارید.
- بعد از حمام پوست را بهآرامی خشک کنید.
- بلافاصله مرطوبکننده بزنید.
پوست نوزاد را مرتب مرطوب کنید.
اگر پوست نوزاد خشک است، مرطوب کردن پوست فقط به بعد از حمام محدود نمیشود. استفاده منظم از مرطوبکننده، حتی زمانی که علائم کمتر شدهاند، میتواند به حفظ سد پوستی کمک کند. در کودکان مبتلا به اگزما، استفاده منظم از نرمکنندهها یکی از پایههای اصلی مراقبت از پوست است.
آیا روغنهای گیاهی برای خشکی پوست نوزاد مناسباند؟
طبیعی بودن یک محصول به معنی مناسب بودن آن برای پوست نوزاد نیست. بعضی روغنها و محصولات معطر ممکن است پوست حساس نوزاد را تحریک کنند.
بهجای امتحان کردن ترکیبات مختلف خانگی، بهتر است از یک مرطوبکننده ساده، بدون عطر و مخصوص نوزاد استفاده کنید. اگر پوست کودک دچار قرمزی، التهاب یا خارش شده است، درمان خانگی متعدد را پشت سر هم امتحان نکنید؛ چون ممکن است تشخیص علت اصلی را دشوار کند.
چه زمانی خشکی پوست نوزاد نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
خشکی ساده پوست معمولاً با مراقبت مناسب بهتر میشود. اما اگر پوست نوزاد قرمز و ملتهب، ترکخورده، زخمی، تاولدار، دلمهبسته یا ترشحدار شده است، باید پزشک آن را بررسی کند. این علائم میتوانند نشانه التهاب شدیدتر یا عفونت پوستی باشند.
همچنین اگر خشکی پوست با وجود مراقبت مناسب ادامه پیدا کرد، شدیدتر شد، خارش زیادی ایجاد کرد یا خواب و آرامش نوزاد را مختل کرد، بهتر است با متخصص اطفال مشورت کنید.
در مواردی که احتمال اگزما وجود دارد، ممکن است پزشک علاوه بر مرطوبکننده، درمانهای دیگری مانند داروهای موضعی را توصیه کند. استفاده خودسرانه از پمادهای دارویی، بهخصوص روی پوست نوزاد، توصیه نمیشود.
جمع بندی
خشکی پوست نوزاد در بسیاری از مواقع خطرناک نیست و میتواند بخشی از روند طبیعی سازگاری پوست یا نتیجه عواملی مانند حمام زیاد، آب داغ، شوینده نامناسب و خشکی هوا باشد. مهمترین کار این است که مراقبت از پوست را سادهتر کنید: حمام کوتاه با آب ولرم، شوینده ملایم و بدون عطر، خشک کردن آرام و استفاده منظم از مرطوبکننده.اما اگر خشکی با قرمزی، خارش شدید، زخم، تاول، دلمه یا ترشح همراه شده است، احتمال اگزما یا عفونت مطرح میشود و بهتر است پزشک علت را بررسی کند.
آیا پوست نوزاد شما هم خشک شده است؟ بیشتر روی کدام قسمت بدنش دیده میشود و چه چیزی باعث بهتر یا بدتر شدن آن شده است؟ تجربهتان را برای ما بنویسید.