استفراغ شدید بارداری؛ چه زمانی طبیعی است و چه زمانی باید نگران شد؟

وب‌سایت رادینا سلامت می‌گوید تهوع و استفراغ در بارداری یکی از شایع‌ترین علائم این دوران است و بیشتر زنان آن را در سه ماهه اول تجربه می‌کنند. با این حال، گاهی شدت استفراغ به حدی می‌رسد که فرد نمی‌تواند مایعات یا غذا را در معده نگه دارد و به مراقبت پزشکی نیاز پیدا می‌کند.

استفراغ شدید بارداری که با نام هایپرامزیس گراویداروم نیز شناخته می‌شود، با تهوع صبحگاهی معمول تفاوت دارد. این وضعیت می‌تواند باعث کاهش وزن، کم‌آبی بدن و اختلال در دریافت مواد مغذی شود.

استفراغ شدید بارداری نشانه چیست؟

تهوع صبحگاهی معمولاً با وجود آزاردهنده بودن، مانع خوردن و آشامیدن نمی‌شود و پس از چند هفته بهبود پیدا می‌کند. اما در استفراغ شدید بارداری، مادر ممکن است در طول روز بارها استفراغ کند و حتی نوشیدن آب نیز برای او دشوار باشد.

پزشکان این وضعیت را بیشتر به تغییرات هورمونی دوران بارداری نسبت می‌دهند. در برخی موارد نیز استفراغ شدید می‌تواند با بارداری چندقلویی یا افزایش غیرطبیعی برخی هورمون‌ها مرتبط باشد.

نکته مهم این است که شدت علائم از فردی به فرد دیگر متفاوت است. برخی زنان تنها چند هفته درگیر این مشکل می‌شوند، در حالی که بعضی دیگر تا ماه‌های میانی بارداری نیز علائم را تجربه می‌کنند.

علت استفراغ شدید حاملگی چیست؟

هنوز علت دقیق این عارضه مشخص نشده است، اما چند عامل در بروز آن نقش دارند.

افزایش هورمون hCG

این هورمون در اوایل بارداری به سرعت افزایش پیدا می‌کند و یکی از مهم‌ترین عوامل تهوع و استفراغ محسوب می‌شود.

بارداری چندقلویی

در مادرانی که دوقلو یا چندقلو باردار هستند، سطح هورمون‌های بارداری معمولاً بالاتر است و احتمال بروز استفراغ شدید افزایش پیدا می‌کند.

سابقه خانوادگی

اگر مادر یا خواهر شما در دوران بارداری دچار استفراغ شدید شده باشند، احتمال تجربه این مشکل در شما نیز بیشتر است.

بارداری قبلی

زنانی که در بارداری قبلی هایپرامزیس گراویداروم داشته‌اند، در بارداری‌های بعدی بیشتر در معرض آن قرار دارند.

علائم هشداردهنده استفراغ شدید بارداری

گاهی استفراغ از یک مشکل معمولی فراتر می‌رود و می‌تواند سلامت مادر را تهدید کند.

در صورت مشاهده علائم زیر باید با پزشک تماس بگیرید:

کاهش وزن

اگر به دلیل استفراغ مداوم وزن شما کاهش پیدا کرده است، نیاز به ارزیابی پزشکی دارید.

کم‌آبی بدن

خشکی دهان، تشنگی شدید و کاهش دفعات ادرار می‌توانند نشانه کم‌آبی باشند.

سرگیجه و ضعف

برخی مادران هنگام ایستادن احساس ضعف یا سیاهی رفتن چشم را تجربه می‌کنند.

ناتوانی در خوردن و آشامیدن

اگر حتی آب را هم نمی‌توانید در معده نگه دارید، مراجعه به پزشک ضروری است.

وجود خون در استفراغ

این علامت طبیعی نیست و باید سریع بررسی شود.

درمان حالت تهوع بارداری

خبر خوب این است که همه زنان به درمان دارویی نیاز ندارند. در بسیاری از موارد، اصلاح عادات غذایی می‌تواند شدت علائم را کاهش دهد.

برای مثال، پزشکان توصیه می‌کنند وعده‌های غذایی کوچک‌تر اما متعدد مصرف شود. همچنین بهتر است معده برای مدت طولانی خالی نماند.

بعضی زنان با مصرف ویتامین B6 یا تغییر رژیم غذایی، بهبود قابل توجهی را تجربه می‌کنند. اگر این اقدامات مؤثر نباشند، پزشک ممکن است داروهای ضدتهوع تجویز کند.

درمان سریع استفراغ شدید بارداری

وقتی استفراغ باعث کم‌آبی بدن یا کاهش وزن شود، درمان‌های ساده خانگی کافی نخواهند بود. در این شرایط ممکن است پزشک سرم‌درمانی را توصیه کند تا مایعات و الکترولیت‌های از دست رفته جبران شوند. گاهی نیز داروهای ضدتهوع به صورت تزریقی یا وریدی تجویز می‌شوند تا اثر سریع‌تری داشته باشند. هدف اصلی درمان، جلوگیری از کم‌آبی بدن و حفظ سلامت مادر و جنین است.

درمان خانگی حالت تهوع بارداری

همه موارد تهوع بارداری نیاز به مراجعه فوری به پزشک ندارند. برخی راهکارهای ساده می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند:

• مصرف بیسکویت خشک قبل از خارج شدن از رختخواب
• نوشیدن مایعات در حجم کم و دفعات بیشتر
• پرهیز از غذاهای چرب و سرخ‌کردنی
• استراحت کافی
• دوری از بوهایی که تهوع را تشدید می‌کنند

برخی مادران نیز از مصرف زنجبیل احساس بهتری پیدا می‌کنند، اما بهتر است قبل از استفاده با پزشک مشورت شود.

یکی از اشتباهات رایج این است که بلافاصله بعد از استفراغ یک وعده غذایی کامل مصرف شود. بهتر است ابتدا چند جرعه آب یا مایعات شفاف نوشیده شود و سپس به سراغ غذاهای سبک رفت.

بعد از استفراغ شدید بارداری چی بخوریم؟

مواد غذایی که معمولاً بهتر تحمل می‌شوند عبارت‌اند از:

• نان تست
• موز
• برنج ساده
• سوپ رقیق
• پوره سیب‌زمینی
• کراکر یا بیسکویت ساده

این توصیه‌ها به معده فرصت می‌دهند تا به تدریج با غذا سازگار شود و احتمال تهوع مجدد کاهش پیدا کند.

اقدامات درمانی در افراد مقاوم به درمان

برخی زنان با وجود رعایت توصیه‌های غذایی و مصرف دارو همچنان استفراغ شدید را تجربه می‌کنند. در این شرایط ممکن است نیاز به بستری شدن در بیمارستان وجود داشته باشد.

پزشک با توجه به وضعیت بیمار می‌تواند از روش‌های مختلفی استفاده کند؛ از جمله سرم‌درمانی طولانی‌مدت، داروهای قوی‌تر ضدتهوع و در موارد شدید، حمایت تغذیه‌ای از طریق لوله یا ورید.

خوشبختانه این موارد نسبتاً نادر هستند و بیشتر مادران با درمان مناسب بهبود پیدا می‌کنند.