وقتی روی پوست کودک لکههای قرمز و پوستهدار همراه با خارش دیده میشود، ممکن است در نگاه اول شبیه اگزما یا حساسیت پوستی باشد، اما گاهی نشانه بیماری متفاوتی است که به آن پسوریازیس کودکان میگویند. این بیماری پوستی مزمن ممکن است با نشانههای مختلفی بروز کند و اگر زود تشخیص داده نشود، تاثیر منفی بر سلامت و روحیه کودک خواهد داشت.
پسوریازیس کودکان انواع مختلفی دارد و هر نوع آن، ظاهر، شدت و روش درمانی متفاوتی دارد. در این مطلب، درباره علت، علائم، روشهای تشخیص، و درمان پسوریازیس در کودکان صحبت میکنیم.
پسوریازیس کودکان چیست؟
پسوریازیس کودکان نوعی بیماری پوستی خودایمنی است؛ یعنی سیستم ایمنی بدن کودک بهاشتباه به سلولهای سالم پوست حمله میکند. این واکنش باعث میشود سلولهای پوست سریعتر از حد طبیعی رشد کنند و بهشکل لکهها و پوستههای ضخیم روی پوست ظاهر شوند. در بیشتر موارد، این بیماری با دورههایی از بهبود و عود همراه است؛ یعنی ممکن است علائم مدتی فروکش کنند و سپس بهدلایل خاصی دوباره ظاهر شوند.
این بیماری مسری نیست و از طریق تماس، بوسه یا وسایل شخصی منتقل نمیشود. اما نیاز به مراقبت، صبر و پیگیری منظم دارد تا کودک بتواند زندگی عادی و شاد خود را ادامه دهد.
اگر در این مسیر به کمک یا راهنمایی نیاز داشتید، ارکیدلایف میتواند همراه مطمئنی برای والدین باشد و در روند تشخیص، درمان و آشنایی با داروهای مناسب، به آنان کمک کند.
انواع پسوریازیس در کودکان
بیماری پسوریازیس کودکان همیشه به یک شکل دیده نمیشود و ممکن است ظاهر آن در هر کودک متفاوت باشد. شناخت نوع بیماری به والدین و پزشک کمک میکند درمان دقیقتری انتخاب کنند. مهمترین انواع پسوریازیس در کودکان شامل موارد زیر است:
پسوریازیس پلاکی (Plaque Psoriasis)
پسوریازیس پلاکی شایعترین نوع در کودکان است. لکههای قرمز و برجسته با پوستههای سفید یا نقرهای روی آرنج، زانو، کمر یا پوست سر دیده میشود. این نواحی ممکن است خارشدار یا دردناک باشند و گاهی در اثر خراش، دچار ترک و خونریزی شوند.
پسوریازیس قطرهای (Guttate Psoriasis)
این نوع از پسوریازیس معمولاً بعد از عفونت استرپتوکوکی بروز میکند. لکههای قرمز کوچک شبیه قطره روی تنه، بازو و پا ظاهر میشود. این نوع بیشتر در سنین زیر ۱۳ سال دیده میشود و در بسیاری از کودکان با درمان بهبود مییابد.
پسوریازیس معکوس (Inverse Psoriasis)
در این نوع از پسوریازیس کودکان، لکههای قرمز و براق در چینهای بدن مثل زیر بغل، کشاله ران، گردن یا اطراف اندام تناسلی ظاهر میشود. این نواحی معمولاً پوسته ضخیم ندارند و ممکن است بر اثر تعریق یا تماس مداوم پوست، تحریک و دردناک شوند.
پسوریازیس پوسچولار(Pustular Psoriasis)
در این نوع، تاولهای ریز و گاها چرکی روی پوست قرمز و ملتهب ظاهر میشود. این حالت معمولاً نادر و شدید است و ممکن است با تب، درد یا احساس سوزش همراه باشد. تشخیص و درمان فوری توسط پزشک ضروری است.
پسوریازیس اریترودرمی (Erythrodermic Psoriasis)
اریترودرمی نادرترین، ولی خطرناکترین نوع پسوریازیس است. تقریباً کل بدن قرمز و پوستهپوسته میشود و با خارش و تب همراه است. در این حالت، کودک نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.
پسوریازیس پوشک (Napkin Psoriasis)
پسوریازیس پوشک بیشتر در نوزادان و شیرخواران دیده میشود. لکههای قرمز روشن در ناحیه پوشک ایجاد میشوند و برخلاف ادرارسوختگی، با درمانهای معمول بهبود پیدا نمیکنند. پوست در این ناحیه حساستر است و نیاز به کرمهای مخصوص و مراقبت بیشتر دارد.
علت پسوریازیس کودکان
دانشمندان هنوز علت دقیق پسوریازیس کودکان را بهطور کامل تشخیص ندادهاند، اما چند عامل اصلی در بروز آن نقش دارند که عبارتاند از:
- ژنتیک: اگر هردو یا یکی از والدین به پسوریازیس مبتلا باشد، احتمال ابتلای کودک نیزافزایش مییابد.
- اختلال در سیستم ایمنی: سیستم ایمنی بدن بهاشتباه به سلولهای پوستی حمله میکند.
- عفونت گلو مخصوصاً نوع استرپتوکوکی (نوعی عفونت باکتریایی گلو)، ممکن است باعث بروز پسوریازیس در کودکان شود.
- استرس و فشار روحی ممکن است باعث عود یا شدت گرفتن علائم شود.
- برخی داروها مانند داروهای ضدمالاریا، همچنین شرایط محیطی مثل سرما، خشکی هوا یا خراش پوست، ممکن است باعث تحریک یا تشدید پسوریازیس در کودکان شوند.
در برخی موارد، التهاب مفاصل نیز در کنار علائم پوستی دیده میشود که به آن آرتریت پسوریاتیک میگویند. در این شرایط، مراجعه به پزشک فوق تخصص برای بررسی دقیق ضروری است.
علائم پسوریازیس در کودکان
علائم این بیماری ممکن است در کودکان با سنین مختلف متفاوت باشد، اما رایجترین نشانههای پسوریازیس در کودکان شامل موارد زیر است:
- لکههای قرمز یا بنفش روی پوست (در پوستهای تیرهتر ممکن است بنفش یا خاکستری باشند.)
- پوستهریزی نقرهای یا سفیدرنگ روی ضایعات
- خارش، سوزش یا درد در نواحی درگیر
- ترک یا خونریزی سطح پوست
- ضخیم شدن یا تغییر رنگ دادن ناخنها
- پوستهریزی شدید پوست سر
- در نوزادان، بثورات قرمز در ناحیه پوشک که به درمانهای معمول پاسخ نمیدهد.
درصورتیکه لکهها با خارش یا پوستهریزی همراه باشند و طی چند هفته برطرف نشوند، بهتر است کودک را نزد متخصص پوست ببرید.
انواع درمان پسوریازیس کودکان
درمانها بر پایه شدت بیماری و محل درگیری پوست انتخاب میشوند. هدف، کنترل علائم و پیشگیری از عود بیماری است.. گزینههای درمان پسوریازیس کودکان شامل موارد زیر است:
درمانهای موضعی
اولین و رایجترین روش درمانی، استفاده از داروهای موضعی است که التهاب را کاهش میدهند و پوستهها را نرم میکنند. این روش رایجترین روش درمان در کودکان است و بیشتر موارد خفیف با همین روش کنترل میشود.
- کرمهای کورتیکواستروئیدی ملایم تا متوسط: کاهش التهاب و خارش
- آنالوگهای ویتامین D (مانند کلسیپوترین): تنظیم رشد سلولهای پوستی
- مرطوبکنندهها و وازلین: حفظ رطوبت و جلوگیری از ترک
- اسید سالیسیلیک: فقط برای پلاکهای ضخیم در کودکان
- کرمهای حاوی قطران زغالسنگ یا رتینوئید موضعی: گاهی در موارد خاص با نظر پزشک
- مهارکنندههای کلسینورین (مانند تاکرولیموس): کاهش التهاب پوست
نکته: مصرف هر نوع داروی موضعی باید طبق دستور پزشک متخصص پوست کودکان انجام شود.
نوردرمانی
در مواردی که ضایعات گسترده باشد، پزشک ممکن است از نور ماوراءبنفش کنترلشده (UVB) استفاده کند. این روش فقط در مراکز تخصصی و با تجهیزات ایمن انجام میشود؛ زیرا تابش زیاد ممکن است برای پوست حساس کودکان مضر باشد.
داروهای سیستمیک
در موارد متوسط تا شدید که درمانهای موضعی و نوردرمانی مؤثر نیستند، ممکن است داروهای خوراکی یا تزریقی استفاده شوند، اما فقط برخی از آنها برای کودکان تأیید شدهاند.
برخی از داروهای مورد تایید برای کودکان عبارتاند از:
- اتانرسپت (آلتبرل)
- اپرمیلاست )پرمیلاتیک®)
- گوسلکومب ) الدیکسیا®)
- متوترکسات ) ترکسوما®(
توجه: مصرف داروهای سیستمیک در کودکان فقط باید با تشخیص متخصص پوست و پایش آزمایشگاهی منظم انجام شود.
مراقبت در خانه و سبک زندگی کودک
در کنار درمانهای دارویی، چند اقدام ساده در خانه نیز به بهبود وضعیت پوست کودکان کمک کند؛ ازجمله:
- استفاده روزانه از مرطوبکننده ملایم بدون عطر
- حمام کوتاه با آب ولرم (نه داغ)
- پوشیدن لباسهای نخی و سبک برای جلوگیری از تعریق زیاد
- اجتناب از خراشیدن ضایعات
- تغذیه متعادل و مصرف سبزیجات و منابع امگا-۳
- پرهیز از استرس و ایجاد فضای آرام در خانه برای کودک
قبل از استفاده از هر نوع روغن گیاهی لازم است با پزشک مشورت شود تا پوست حساس کودک تحریک نشود.
جمعبندی
پسوریازیس در کودکان بیماریای مزمن، اما قابلکنترل است. شناخت دقیق علت پسوریازیس کودکان، توجه به علائم پسوریازیس در کودکان و شروع بهموقع درمان، کلید مدیریت موفق آن است. اگر لکهها، خارش یا پوستهریزی کودک ادامه داشت، حتماً به متخصص پوست مراجعه کنید. با مراقبت منظم، تغذیه سالم و درمان درست، کودک میتواند مانند دیگر همسنوسالانش زندگی شاد و فعالی داشته باشد. به یاد داشته باشید که هیچ درمان خانگی یا دارویی نباید بدون مشورت پزشک آغاز شود. پیگیری تخصصی و حمایت عاطفی مهمترین بخش مسیر درمان پسوریازیس کودکان است.